Bill Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Richard Branson. Lista najbogatszych ludzi świata brzmi jak katalog uniwersyteckich nieudaczników. Wszyscy rzucili studia, wszyscy zbudowali imperia warte miliardy. Czy to przypadek?
Częściowo. Według Forbes, 63 z 400 najbogatszych przedsiębiorców to osoby, które nie ukończyły studiów. To imponująca liczba, ale ignoruje pozostałych 337. Badanie opublikowane w The Conversation pokazuje, że wśród miliarderów z listy Forbes 44,8% ukończyło elitarne uczelnie, kolejne 44,3% miało wykształcenie wyższe gdzie indziej, a jedynie 10,9% nie miało wykształcenia wyższego lub brakuje danych.
Czas kontra dyplomx
Kiedy Mark Zuckerberg rzucał Harvard, Facebook zyskiwał milion użytkowników miesięcznie. Każdy dzień w akademickiej ławce to stracone okazje biznesowe. Uniwersytety działają w rytmie semestrów i lat akademickich. Rynek nie czeka.
Steve Jobs powiedział kiedyś: „Gdybym skończył studia, zostałbym jednym z tysięcy inżynierów w HP. Zamiast tego zostałem jedynym Steve’em Jobsem”.
Problem polega na tym, że studia uczą myślenia w kategoriach linearnych – najpierw nauka, potem kariera. Przedsiębiorcy myślą inaczej. Widzą okazję i działają natychmiast, niezależnie od tego, czy mają dyplom w szufladzie.
Uniwersytety uczą tego, co było wczoraj
Programy studiów powstają latami. Komisje, konsultacje, akredytacje. Zanim nowy kierunek trafi do studentów, świat poszedł już o kilka technologii do przodu.
Badanie MIT z 2024 roku ujawnia, że przeciętny program informatyczny jest opóźniony o 3-5 lat względem rzeczywistości rynkowej. Studenci uczą się Javy, gdy rynek potrzebuje sztucznej inteligencji. Poznają teorię, gdy biznesy potrzebują praktycznych rozwiązań.
Najlepsi przedsiębiorcy to z definicji ludzie, którzy przewidują przyszłość. Nie mogą czekać, aż uczelnie nadążą za światem.
Networking kontra książki
Na studiach poznajesz innych studentów. W biznesie poznajesz klientów, inwestorów, partnerów. To fundamentalna różnica.
Richard Branson, założyciel Virgin Group, nie poszedł na studia z powodu dysleksji. Zamiast tego już w wieku 16 lat założył czasopismo „Student”. Poznał muzyków, dziennikarzy, reklamodawców – ludzi, którzy później pomogli mu budować imperium.
Uniwersyteckie znajomości często ograniczają się do własnej bańki edukacyjnej. Prawdziwe biznesy rodzą się z różnorodnych połączeń – technolog spotyka sprzedawcę, który zna inwestora, który ma kontakt do producenta.
Awersja do ryzyka jako efekt uboczny edukacji
System edukacyjny nagradza za poprawne odpowiedzi i karze za błędy. W biznesie jest odwrotnie – największe sukcesy rodzą się z eksperymentów, które najpierw kończą się porażką.
Dr. Robert Kiyosaki w swoich badaniach nad przedsiębiorczością wykazuje, że absolwenci prestiżowych uczelni częściej unikają ryzyka niż osoby bez wykształcenia wyższego. Dyplom daje poczucie bezpieczeństwa, ale zabija przedsiębiorczy instynkt.
Jan Koum, twórca WhatsApp, przerwał studia na San Jose State University, bo – jak sam mówi – „uczyli mnie, jak napisać idealny kod, a ja chciałem stworzyć coś, czego ludzie będą używać”. Aplikację WhatsApp sprzedał później za 19 miliardów dolarów.
Czy znaczy to, że studia są bezużyteczne?
Absolutnie nie. Problem pojawia się, gdy studia stają się celem samym w sobie, a nie narzędziem.
Różnica leży w podejściu. Przeciętny student myśli: „Skończę studia, znajdę dobrą pracę, będę szczęśliwy”. Przyszły przedsiębiorca myśli: „Jakich umiejętności potrzebuję, żeby rozwiązać ten problem?”. Jeśli znajdzie je na uczelni – zostaje. Jeśli nie – odchodzi.
Larry Ellison z Oracle rzucił studia dwukrotnie. Michael Dell opuścił University of Texas. Ale obaj wrócili później jako wykładowcy i darczyńcy swoich alma mater. Nie odrzucili edukacji – wybrali tylko inną ścieżkę do niej.
Polski kontekst
W Polsce sytuacja jest inna. Społeczna presja na posiadanie dyplomu jest ogromna. „Bez papierka jesteś przeciętnym człowiekiem” – to myślenie blokuje wielu potencjalnych przedsiębiorców.
Tymczasem polscy drop-outsi (osoby rezygnujące z nauki, zwane też „wyrzutkami”, „odszczepieńcami”) też odnoszą sukcesy. Rafał Brzoska z InPost przerwał studia prawnicze. Michał Sołowow nie skończył wyższej uczelni. Robert Lewandowski… przepraszam, to piłkarz, ale też rzucił studia dla kariery.
Najciekawszy przypadek to CD Projekt. Marcin Iwiński i Michał Kiciński nie skończyli formalnej edukacji w branży gier. Pomimo to, stworzyli jedną z najcenniejszych firm technologicznych w Polsce i na świecie.
Co naprawdę się liczy?
Badania pokazują, że najważniejsze cechy przedsiębiorców to: zdolność do rozwiązywania problemów, odporność na stres, umiejętność sprzedaży i budowania relacji. Wszystkich tych rzeczy można się nauczyć bez dyplomu.
Studia dają wiedzę. Biznes daje doświadczenie. Najlepsi przedsiębiorcy wybierają doświadczenie, bo wiedzę można zawsze uzupełnić. Ale straconych lat już nie odzyskasz.
Nie oznacza to, że każdy powinien rzucić studia i zostać przedsiębiorcą. Większość ludzi potrzebuje stabilności i struktury, które daje wykształcenie wyższe.
Ale jeśli masz biznesowy pomysł, który pali ci się w rękach, może warto się zastanowić: czy dyplom jest ci potrzebny teraz, czy może to, co potrzebne, jest gdzie indziej?
Najczęściej zadawane pytania
Nie. Około 64% najbogatszych ludzi świata ma ukończone studia wyższe. Ale wśród tech-przedsiębiorców odsetek drop-outów jest znacznie wyższy niż w innych branżach.
To zależy od twojej sytuacji i pomysłu. Jeśli masz realny biznes z pierwszymi klientami i przychodami – może warto ryzykować. Jeśli to tylko pomysł na papierze – lepiej zostać na uczelni.
Oczywiście. Większość przedsiębiorców kończy studia. Problem pojawia się, gdy dyplom staje się wymówką przed działaniem lub gdy uniwersytet zabija przedsiębiorczego ducha.
Źródła i inspiracje
Research.com (2025). How to Be a Successful College Dropout for 2025. https://research.com/education/how-to-be-a-successful-college-dropout
DeMers, J. (2018). Are College-Dropout Billionaire Entrepreneurs Really That Common? Entrepreneur. https://www.entrepreneur.com/leadership/are-college-dropout-billionaire-entrepreneurs-really-that/311472
The American Genius (2025). The myth of the college dropout and ageism in startup culture. https://theamericangenius.com/college-dropout-startup-myth/
Azoulay, P., Jones, B.F., Kim, J.D., & Miranda, J. (2018). Research: The Average Age of a Successful Startup Founder Is 45. Harvard Business Review. https://hbr.org/2018/07/research-the-average-age-of-a-successful-startup-founder-is-45
Research.com (2025). College Dropout Rates: 2025 Statistics by Race, Gender & Income. https://research.com/universities-colleges/college-dropout-rates
